'Internationaal forum geeft religieus erfgoed toekomst'

De komende jaren sluiten naar schatting gemiddeld twee kerken of kloosters per week. Kerken, kloosters en andere religieuze gebouwen herbergen samen misschien wel de grootste verzameling kunstvoorwerpen en historische objecten van Nederland. Hoe kunnen we deze godshuizen en kerkschatten het beste bewaren? Columnist Herman Wesselink over de dringende noodzaak om de krachten internationaal te bundelen.

Door Herman Wesselink

Onlangs werd bekend dat er een Europees forum voor religieus erfgoed wordt opgericht. Vertegenwoordigers uit 24 landen hebben aangegeven hun krachten te bundelen om tot een gezamenlijk werkplan voor religieus erfgoed te komen. Onder andere de Nederlandse Task Force Toekomst Kerkgebouwen, die in 2006 is opgericht, en de Britse Churches Conservation Trust doen mee. In november 2010 kwamen vertegenwoordigers en deskundigen uit alle betrokken landen in het Britse Canterbury bijeen.

Andere functie
De traditionele manieren om monumentaal religieus erfgoed in stand te houden zijn op den duur niet houdbaar. Door de toenemende secularisatie in veel Europese landen verandert de visie op het gebruik en het in stand houden van het religieuze erfgoed. Het nieuwe forum richt zich enerzijds op gebouwen die hun religieuze functie nog blijven vervullen, en anderzijds op religieuze gebouwen die een andere functie krijgen. Belangrijke kwesties zijn: wat kunnen en willen we bewaren en hoe gaan we dat doen?

Het is boeiend dat landen en volken die elk een andere historische omgangsvorm met hun erfgoed hebben, hun ervaringen uitwisselen. De verschillende wijzen van in stand houden kunnen elkaar aanvullen en versterken. Een belangrijk gemeenschappelijk doel is voorzien in de behoefte aan financiering. Waar het geld van gemeenteleden, eigenaren of overheden ontbreekt, kan het budget worden aangevuld met geld uit de private sector.

Zichtbaar
Voor het in stand houden van het religieuze erfgoed is kennis van zaken onontbeerlijk. De kennis is er wel, maar die is momenteel nogal gefragmenteerd en niet helemaal compleet. Om de aandacht en interesse van het grotere publiek te winnen, zal het erfgoed op een eenvoudige en toegankelijke wijze voor hen zichtbaar moeten zijn. Daar wordt in de verschillende landen al aan gewerkt. Het is aan te bevelen om ook de grote hoeveelheid informatie over religieuze gebouwen te bundelen en te professionaliseren. Dat maakt inzichtelijk welk erfgoed voor de toekomst van belang is en vergroot het draagvlak voor de instandhouding daarvan.

Het nieuwe Europese forum speelt in de toekomst een belangrijke rol als bemiddelaar tussen religieuze instellingen, seculiere overheden en de private sector. Om het beginsel van scheiding van kerk en staat te waarborgen, zullen de onderhandelingen politiek en levensbeschouwelijk neutraal en erfgoedbreed uitgevoerd moeten worden. Zo kan het forum ook een groter publiek voor zich winnen, waardoor het maatschappelijk draagvlak voor instandhouding van religieus erfgoed gewaarborgd blijft.

Europa Nostra
Door de uitwisseling van internationale kennis en expertise op het gebied van religieus erfgoed ontstaat wederzijds begrip voor elkaars cultuur en ook voor elkaars religie. Deze gedachte is onder andere gebaseerd op de visie van de internationale erfgoedinstelling Europa Nostra, die eveneens door middel van internationale kennisuitwisseling waardering en begrip voor elkaars erfgoed, maar ook voor elkaars verschillende culturen tracht te vergroten.

Europa Nostra werkt vanuit een soortgelijk gedachtegoed als dat van de Verenigde Naties en internationale culturele instellingen als de Unesco. Het is dan ook zaak dat wederzijds begrip en respect tussen instituties, overheden en instellingen die bij het nieuwe forum voor religieus erfgoed betrokken zijn, voorop staan. Op deze manier kunnen wij in de toekomst het religieuze erfgoed van nationaal en internationaal belang doorgeven aan komende generaties. Een uitdaging die we niet uit de weg mogen gaan.

Herman Wesselink (1978) is architectuurhistoricus. Hij doet onderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Voor protestant.nu schrijft hij over actuele zaken betreffende kerkgebouwen en religieus erfgoed.

(18 maart 2011)



Reacties
Schrijf als eerste een reactie!
(Log in om te kunnen reageren)
Log in met uw gegevens
Uw emailadres
Uw wachtwoord
Nog geen account?
Klik dan hier om te registreren.