A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Amorie van der Hoeven, Abraham des

Gewijzigd op 23-07-2012 09:58 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Remonstrants predikant en theoloog (Rotterdam 22 februari 1798 - Arnhem 29 juli 1855)

Ze noemden hem ‘de Chrysostomus van zijn tijd’, naar de Antiocheense monnik en latere bisschop van Constantinopel Johannes Chrysostomus die in de late oudheid met zijn redenaarstalent grote roem oogstte in Klein-Azië. Als ‘nationaal orator’ sprak Abraham Amorie van der Hoeven bij vaderlandse plechtigheden. Ook probeerde hij het Nederlandse volk in moeilijke tijden een hart onder de riem te steken. Daarnaast was hij predikant en theoloog.

Hij kwam als Abraham van der Hoeven ter wereld, op 22 februari 1798. Een aantal weken later, bij zijn doop, werd Des Amorie aan zijn achternaam toegevoegd, de meisjesnaam van zijn grootmoeder die door uitsterving verloren dreigde te gaan. De moeder van de geborene, Maria van der Wallen van Vollenhoven, was een nazaat van de remonstrantse hoogleraar Arminius. De vader was een voorname Rotterdamse koopman die stierf toen Abraham vijf jaar oud was.

De zoon bleek over grote verstandelijke gaven te beschikken. Op de lagere school volgde het Erasmiaans gymnasium dat hij in drie jaar doorliep. De jongeling onderscheidde zich door een diepe religieuze overtuiging en een grote literaire interesse, zowel in woord als geschrift. In 1814, amper zestien jaar oud, ging Des Amorie van der Hoeven in Leiden studeren. Hij volgde onder meer colleges theologie en oosterse talen bij J.H. van der Palm, die hem ook in de welsprekendheid oefende.

In 1816 vertrok Van der Hoeven naar het remonstrants seminarium in Amsterdam waar hij tot predikant werd gevormd en waar hoogleraar J. Konijnenburg zijn leermeester werd. Van diens rationalisme nam hij overigens afstand; Van der Hoeven huldigde een gematigd supranaturalisme, in de geest van de Groninger richting. De studie werd gecombineerd met intensieve deelname aan hoofdstedelijke letterkundige genootschappen die platformen werden voor Van der Hoevens oratorische talent. Hij passeerde het proponentsexamen in 1819, een jaar later werd hij beroepen door de remonstrantse gemeente in Rotterdam, zijn geboortestad, waar zijn theologische opvattingen tegenstand ondervonden. Dat Van der Hoeven in tamelijk orthodoxe zin over zonde, genade en verzoening preekte, stootte nogal wat vrijzinnigen af. Anderen voelden er zich echter door aangesproken: vele hervormde Rotterdammers gingen bij Van der Hoeven ter kerke.

Toen Konijnenburg in 1827 overleed en Van der Hoeven in diens leerstoel werd benoemd, laaide de discussie over zijn gematigde rechtzinnigheid weer op. Opponenten hadden in zijn inaugurele oratie graag wat meer ‘arminiaansche onregtzinnigheid’ willen proeven. Een polemiek bleef uit, niet in het minst omdat Van der Hoeven een irenische figuur was die de confrontatie niet zocht. Hij probeerde een brug te slaan tussen orthodoxie en rationalisme, daarbij geleid door een eenvoudig bijbels geloof.

Zijn theologische opvattingen kregen tijdens zijn professoraat geen diepe wetenschappelijke onderbouwing. In zijn colleges was van leerstellige vooringenomenheid geen sprake; ze waren vooral praktisch van aard, met bijzondere aandacht voor de discipline waarin Van der Hoeven tot een nationale coryfee uitgroeide: de welsprekendheid. Koning Willem I vroeg de remonstrantse hoogleraar diverse keren als voorganger in de protestantse kerk in Brussel. Toen diens beeltenis werd onthuld werd hij door zoon Willem II gevraagd een rede uit te spreken. Ook bij de onthulling van het standbeeld van Michiel de Ruyter sprak Van der Hoeven de menigte toe. Deze optredens droegen in belangrijke mate bij aan de maatschappelijke acceptatie van de remonstrantse broederschap die tot 1795 was verboden.

Na zijn dood, in 1855, raakte Van der Hoeven snel in de vergetelheid. Zijn talent school in het aanvoelen en gloedvol verwoorden van de stemming van het moment. Van der Hoeven was een ‘grand homme’, maar ‘van het oogenblik’, in de woorden van Bosboom-Toussaint. Zijn woordenstromen waren vluchtig, zijn theologische opvattingen eigenlijk ook.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 6 april 2009

Verder lezen: E.H. Cossee, Abraham des Amorie van der Hoeven 1798-1855. Een remonstrants theoloog in de Biedermeiertijd (Kampen 1988)

Informatie op internet: Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!