A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Arminius, Jacobus Harmensz.

Gewijzigd op 17-04-2013 10:16 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Theoloog, hoogleraar (Oudewater 10 oktober 1560 – Leiden 19 oktober 1609).

Jacob Arminius werd al op jonge leeftijd indringend met de dood geconfronteerd. Zijn vader moet al kort voor of na zijn geboorte zijn gestorven. In 1575, toen de Spanjaarden zijn geboorteplaats veroverden en verwoestten, kwam ook zijn moeder en enige broer om het leven. Arminius verbleef op dat moment in het Duitse Marburg waar hij studeerde onder de hoede van de wis- en taalkundige Rudolf Snellius. Hij keerde terug naar Nederland en liet zich inschrijven aan de Leidse theologische faculteit. Nadat hij zijn studie had voltooid, stelde het Amsterdamse koopmansgilde hem in staat verder te studeren in Genève, Bazel en Padua. In 1587 werd Arminius predikant in Amsterdam, waar hij door zijn huwelijk toegang kreeg tot de gegoede kringen.

Door zijn opleiding in Genève gold Arminius als een volgeling van de kerkhervormers Calvijn en Beza. In 1591, vier jaar na zijn bevestiging in Amsterdam, kwamen echter beschuldigingen los als zou hij in het leerstuk van de predestinatie, de goddelijke voorbeschikking, dwalende zijn. De beschuldigingen hadden hun grond in zijn weigering om twee andersdenkende theologen van repliek te dienen. Maatregelen bleven vooralsnog achterwege omdat Arminius’ standpunt niet goed duidelijk was en er niets op schrift stond. Twaalf jaar later, in 1603, toen Arminius werd voorgedragen voor een professoraat in Leiden, ontstond er opnieuw beroering. Franciscus Gomarus, toekomstig collega in de theologische faculteit, kantte zich tegen Arminius’ benoeming, verwijzend naar diens vermeende onrechtzinnigheid. Een gemeenschappelijke maaltijd was echter voldoende om de bedenkingen uit de weg te ruimen. Op 10 juli 1603 promoveerde Arminius bij Gomarus en trad hij toe tot het Leidse hooglerarencorps.

Nog geen jaar later brak alsnog een polemiek uit. In een aantal stellingen over de predestinatie gaf Arminius te kennen dat Gods eeuwige verkiezing niet los mocht worden gezien van het geloof van de mens. Hij erkende het bederf van het hart, maar achtte de zondaar desondanks in staat de juiste geestelijke keuze te maken. Gomarus bestreed dit: Gods keuze stond vast, de mens was gedoemd tot zonde en had niets te kiezen. Het conflict was geboren en spleet de kerk: arminianen of rekkelijken kwamen tegenover gomaristen of preciesen te staan.

De Staten van Holland probeerden de gemoederen tot bedaren te brengen, maar de tweedracht vrat door, ook na het overlijden van Arminius in 1609. Boezemvriend Johannes Uyttenbogaert stelde zich aan het hoofd van een veertigtal volgelingen dat zich in 1610 met een bezwaarschrift (remonstrantie) tot Hollands Staten wendde. Hierin vroegen ze begrip en ruimte voor hun benadering van de predestinatieleer. Die werd negen jaar later, tijdens de synode van Dordrecht, veroordeeld. De volgelingen van Arminius werden uit de kerk gezet en verbannen. In Antwerpen richtten zij de Remonstrantse Broederschap op. Toch wisten ze zich in de Republiek te handhaven. Na 1625, toen stadhouder Frederik Hendrik het bewind voerde, werden bijeenkomsten in schuilkerken gedoogd. De eerste kerk stond in Amsterdam, de huidige Rode Hoed aan de Keizersgracht.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 31 oktober 2008

Verder lezen: D. Tjalsma, Leven en strijd van Jacobus Arminius (Lochem 1960); A.Th. van Deursen, Bavianen en slijkgeuzen. Kerk en kerkvolk ten tijde van Maurits en Oldenbarnevelt (Assen 1974); E. Dekker, Rijker dan Midas. Vrijheid, genade en predestinatie in de theologie van Arminius (1559-1609)'' (Zoetermeer 1993)

Informatie op internet: Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!