A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Cock, Hendrik de

Gewijzigd op 04-09-2012 10:00 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Cock, Hendrik de. Eerste ‘afgescheiden’ predikant (Veendam 12 april 1801 - Groningen 14 november 1842)

Lang leek weinig erop te duiden dat Hendrik de Cock de voortrekker zou worden van de Afscheiding, de uittocht van orthodoxen uit de Nederlandse Hervormde Kerk in 1834. De Cock, geboren in Veendam, was een zoon van een landeigenaar die burgemeester werd van het naburige Wildervank. In 1818 begon hij een studie theologie aan de Groningse universiteit die hij binnen vier jaar afrondde. In 1824 trad hij in het huwelijk met een dochter van een welgestelde boer en betrok hij de pastorie van Eppenhuizen, in de kop van Groningen. De 23-jarige predikant was een nuchtere noorderling, met een gemoedelijke inborst en een gematigd geloof, opgevoed en opgeleid in de geest van de Verlichting.

Hierin kwam verandering toen De Cock in 1829 in Ulrum kwam te staan, een dorp vlakbij de grens met Friesland. Hij was er de opvolger van Hofstede de Groot. Omgang met gemeenteleden, eenvoudige vromen met een diep, piëtistisch geloofsleven (zie: piëtisme) en lezing van vlugschriften van baron Zuylen van Nijevelt brachten De Cock tot aanvaarding van de ware gereformeerde leer zoals die twee eeuwen eerder op de synode van Dordrecht was vastgelegd. Hij riep op tot reformatie van kerk en school, eerst alleen vanaf de preekstoel, na 1832 ook in felle, vaak grievende vlugschriften. Verlichte voorgangers werden als ‘huichelaars’, ‘meinedigen’ en ‘wolven in de schaapskooi van Christus’ gebrandmerkt. Tegenstanders grepen eveneens naar de pen, medestanders vervolgens ook. Groot rumoer was het gevolg.

Eind 1833 werd De Cock door de classis geschorst, ook omdat hij de doop bediende aan kinderen van buiten de gemeente Ulrum. Het provinciaal kerkbestuur zette hem in mei 1834 af. De synode gunde De Cock twee maanden later nog enig respijt, ten einde tot inkeer te komen. Hij hield echter voet bij stuk en scheidde zich in oktober 1834 met het overgrote deel van zijn gemeente af van de hervormde kerk. De kerkvoogden, notabelen die het gebouw en andere kerkelijke goederen beheerden, hielden zich echter afzijdig. De Cock en zijn volgelingen probeerden zich vervolgens van het kerkgebouw meester te maken waarna de overheid militairen naar Ulrum stuurde om de lieve vrede te handhaven. De Cock verdween wegens ordeverstoring drie maanden in de gevangenis, zijn vrouwen en kinderen werden de pastorie uitgezet.

In 1835 vestigde het gezin zich in Smilde vanwaar De Cock zijn werk voorzette, als predikant in algemene dienst van de afgescheiden gemeenten in Groningen en Drenthe. In rustiger vaarwater kwam zijn leven echter niet omdat het kerkgenootschap in oprichting een verdeeld huis was. Theologische twisten braken uit waarbij De Cock nauw betrokken was. Pas geruime tijd na zijn dood kwamen de gemoederen tot bedaren, nadat de afgescheiden gemeenten zich in 1869 hadden verenigd in de Christelijke Gereformeerde Kerk. Daarin was De Cocks invloed niet groot meer, al bleven vele afgescheidenen in Groningen en Drenthe hem als hun geestelijk vader beschouwen.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 22 november 2008

Verder lezen: J. Wesseling, De Afscheiding van 1834 in Groningerland, 3 dln (Groningen 1972-1978) ; H. Veldman, Hendrik de Cock. Afgescheiden en toch betrokken! (Bedum 2004)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!