A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Hasper, Hendrik

Gewijzigd op 10-09-2012 09:41 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Predikant (Enumatil {Gr} 14 september 1886 - Den Haag 24 maart 1974)

Zijn hele werkzame leven stond in dienst van het kerklied. Maar als er vroeger thuis, onder leiding van zijn moeder die was grootgebracht in de vrije evangelische gemeente van Jan de Liefde, werd gezongen, mocht Henk meestal niet meedoen. Hij kon geen wijs houden.

Zijn liefde voor het zingen leed er niet onder, al ergerde Henk zich ’s zondags in de kerk mateloos aan het trage en lijzige geklaag. Behalve muzikaal bleek hij ook zakelijk. Op de lagere school handelde hij in kippen en eieren, op het gymnasium in tweedehandsboeken en schilderijen. Maar de muziek noch de handel werd Haspers broodwinning: hij besloot predikant te worden.

Hendrik Hasper werd geboren in het Groningse Enumatil waar zijn vader, die tot de Afgescheidenen behoorde, hoofd van de christelijke school was. In 1887, een jaar na Henks geboorte, verhuisde het gezin (dat elf kinderen zou gaan tellen) naar Amersfoort, tien jaar later naar Amsterdam. In de hoofdstad ging Henk naar het gereformeerd gymnasium, aansluitend – in 1905 – naar de Vrije Universiteit die hij in 1912 als kandidaat in de theologie verliet. Nog hetzelfde jaar werd hij beroepen door de gereformeerde kerk op Schiermonnikoog. De gemeente was klein maar levendig en zong graag. Een tiental jaren eerder was een christelijke zangvereniging opgericht. Dit voedde Haspers interesse voor het kerklied, dat hij niet alleen als muzikale geloofsuiting beschouwde, maar ook als stimulans van de oecumene.

In 1917 nam Hasper een beroep aan naar het Friese Oldeboorn waar hij zich, evenals op Schiermonnikoog trouwens, met de Schoolstrijd bemoeide. Hasper spande zich zeer in voor de oprichting van een school met de bijbel in het naburige Akkrum, tegelijkertijd een lans brekend voor onderwijs in het Fries.

Voor studieverlof vestigde Hasper zich in 1922 in Heemstede. Hij wilde materiaal verzamelen voor één groot liederenboek dat door alle kerken zou worden gebruikt. Ook wilde hij zijn doctoraal theologie behalen. Naar Oldeboorn keerde Hasper niet meer terug; in 1923 kreeg hij eervol ontslag. Zijn studieverlof duurde uiteindelijk zes jaar, een periode waarin hij zakte voor zijn doctoraalexamen en zich, een jaar later, in 1927, aansloot bij de Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband. Een beroep van de Haagse HV-gemeente bracht Hasper in 1928 weer op de kansel.

In Den Haag trof hij een gemeente waar de psalmen fris en ritmisch werden gezongen en men openstond voor uitbreiding van nieuwtestamentische liederen. Hasper stelde een conceptbundeltje gezangen samen en werkte in opdracht van de algemene vergadering van het Hersteld Verband aan een bundel Gezangen nevens de Psalmen die in 1933 verscheen.

De bundel was de opmaat tot de Geestelijke liederen uit den schat van de kerk der eeuwen die in 1935 het licht zag en 500 kerkliederen bevatte, naast 140 liederen voor gezin, school en samenkomsten. Een jaar later publiceerde Hasper een psalmenbundel die zelfs rooms-katholieke belangstelling genoot. De AVRO ging Haspers bundels in haar morgenwijdingen gebruiken.

So far so good. Maar het tij keerde in 1938. In dit jaar gaf de hervormde kerk een nieuwe bundel Psalmen en gezangen uit waarin voor de psalmen werd vastgehouden aan de Staatsberijming van 1773. Hasper wilde echter herstel van de Geneefse psalter.

In hetzelfde jaar – 1938 – raakte Hasper in onmin met zijn Haagse gemeente en ging vervroegd met emeritaat, alhoewel hij zijn predikantschap nog jaren bleef vervullen. De oorlog beroofde Hasper van zijn bibliotheek, studiemateriaal en documentatie. Een deel ging verloren toen het huis van zijn secretaresse, die in Oosterbeek woonde, tijdens de slag om Arnhem in september 1944 werd verwoest. Haspers eigen huis verbrandde in maart 1945 tijdens het Britse bombardement van het Haagse Bezuidenhoutkwartier.

Na de bevrijding gaf Hasper zich niettemin weer met hart en ziel aan het kerklied. Zijn in 1949 gepresenteerde psalmberijming kreeg in de gereformeerde kerken een positief onthaal. De bundel werd echter afgewezen door de hervormde kerk, met als gevolg dat de psalmen op veel scholen geen ingang vonden. Vervolgens begon ook de gereformeerde synode terug te krabbelen, vraagtekens plaatsend achter de literaire kwaliteiten van het Psalter-1949.

De ‘zaak-Hasper’ was geboren, zich jarenlang voortslepend van synodale disputen naar arbitragecommissies en brochures waarin Hasper de gereformeerde kerken van contractbreuk beschuldigde.

Uiteindelijk zouden in 1975 58 van zijn psalmen worden opgenomen in de proefbundel van de vrijgemaakte gereformeerde kerken, een wel hele schrale troost voor een predikant-theoloog wiens kerkliederlijke arbeid in het teken van de oecumene had gestaan.

Doofheid had tot gevolg dat Hasper zijn levensavond in beklemmende stilte doorbracht. Afnemend gezichtsvermogen maakte zijn isolement nog groter. Zijn huwelijk was begin jaren vijftig al op de klippen gelopen. Hasper stierf in 1974, een jaar nadat het Liedboek voor de Kerken in gebruik was genomen. Aan de totstandkoming had Hasper part noch deel gehad.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 26 oktober 2009

Verder lezen: N. van Tellingen, H. Hasper, een omstreden hymnoloog (Goes 1980) ; B. Smilde, Hasper en het kerklied (Leeuwarden 1986)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!