A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Réveil

Gewijzigd op 31-08-2012 10:02 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Internationale geestelijke opwekkingsbeweging in de eerste helft van de negentiende eeuw.

Het Réveil was een reactie op het rationalisme van de Verlichting. Stelde net als de gelijktijdige beweging van de Romantiek het gevoel als bron van geloof en leven centraal. Riep op tot persoonlijke bekering en vroomheid die op alle levensterreinen vorm behoorden te krijgen. Vanuit Zwitserland, waar Vinet een van de belangrijkste vertegenwoordigers ervan was, verspreidde het Réveil zich verder over Europa. Het Réveil nam in Nederland een eigen nationale, orthodox-protestantse vorm aan en heeft gedurende de periode 1820-1860 grote invloed op het geestelijke en maatschappelijke leven uitgeoefend. Vader van het Réveil was Willem Bilderdijk. Twee hoofdfiguren waren de bevlogen profetische Da Costa en de introverte, bevindelijke De Clercq. Meer in de schaduw speelde Capodose een niet onbelangrijke rol.

In 1826 begon het Nederlandse Réveil met de ‘zondagavonden van Da Costa’; avonden waarop Da Costa de bijbel op bewogen-dichterlijke wijze verklaarde, en waarop ook veel gezongen werd. Ook elders in Amsterdam, het eigenlijke centrum van het Réveil, kwamen de broeders en zusters in huiselijke godsdienstige bijeenkomsten (réunions) samen. Allard Pierson heeft in zijn Oudere tijdgenooten van deze réunions, waar vroomheid en fijne beschaving samengingen, een mooie evocatie gegeven. Hij plaatste het Réveil in een brede cultuurhistorische context en wees onder meer op verwantschap met de Duitse Romantiek en de mystiek van Spaanse en Italiaanse heiligen.

De réunions vormen het hart van het Réveil in zijn eerste fase, het romantisch Réveil, dat zich kenmerkt door een sterke gerichtheid op de beleving van de eigen vroomheid. Kenmerkend voor deze gevoelsvroomheid, deze ‘orthodoxie des harten’, is de samensmelting van gevoel en dogma. Romantiek en orthodox protestantisme gingen hier een verbond aan.

De tweede fase is die van het maatschappelijk Réveil, dat vooral sinds het optreden van de Christelijke Vrienden (1845) de weg naar de werkelijkheid heeft gevonden. In armenzorg, stichting van diaconessenhuizen, verpleging van zwakzinnigen, inrichtingen voor verwaarloosde jeugd en hulp aan prostituees is op bewogen en indrukwekkende wijze vorm gegeven aan de opdracht van Christus het zwakke en verlorene te zoeken. De grote figuur van het maatschappelijk Réveil was O.G. Heldring. De Heldringstichtingen te Zetten zijn vruchten van het Réveil. Zending, evangelisatie en christelijk onderwijs waren ook terreinen waarop het Réveil werkzaam was.

Men ijverde voor handhaving van orthodoxie in de Hervormde Kerk. In de politiek heeft het Réveil gestalte gekregen in de persoon van Groen van Prinsterer die vóór alles een evangeliebelijder wilde zijn. Over het Réveil is veel geschreven. Standaardwerk blijft het magnum opus van M. Elisabeth Kluit, Het protestantse Réveil, dat een grote hoeveelheid bronnen en literatuur ordent. Geest en sfeer worden het beste gekend uit Piersons met veel invoelingsvermogen geschreven Oudere tijdgenooten. In de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek bevindt zich het omvangrijke Réveil-archief.

Auteur: O.W. Dubois uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: M. Elisabeth Kluit, Het protestantse Réveil in Nederland en daarbuiten 1815-1865 (Amsterdam 1970) ; Aspecten van het Réveil. Opstellen ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de Stichting Het Réveil-Archief (Kampen 1980) ; B. de Gaay Fortman, Figuren uit het Réveil (Kampen 1980) ; A. Pierson, Oudere tijdgenooten ''(Amsterdam 1982)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!