A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Piëtisme

Gewijzigd op 31-08-2012 10:43 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Afbeelding
Protestantse vroomheidsbeweging die de persoonlijke bekeringservaring, de afwending van het vorige zondige leven en de navolging van Christus met hart, mond en daad centraal stelt

Rond 1675 kwam het woord ‘piëtist’ in Duitsland in zwang als misprijzende aanduiding voor aanhangers van de lutherse predikant Philipp Jakob Spener. Zo werd piëtisme al spoedig de term voor een vernieuwingsbeweging binnen de Duitse Lutherse Kerk rond Ph.J. Spener en A.H. Francke.

Piëtisme is afgeleid van de Latijnse term pietas, de doorleefde vroomheid. Piëtisten legden sterk de nadruk op de bevinding. Ze protesteerden tegen kerkgang uit sleur of een al te oppervlakkige geloofspraktijk waarin de ervaring van zonde en genade ontbreekt. ‘Beter één kruimel ware bevinding dan een hoofd vol kennis’, is een typisch piëtistische uitspraak. Deze bevinding was verbonden met een nauwgezette levensstijl met gedetailleerde voorschriften.

Piëtisten toonden zich ijverige zielzorgers en produceerden talrijke geestelijke liederen. Groot belang hechtten ze aan gebed, meditatie, geestelijk zelfonderzoek, het lezen van de bijbel en stichtelijke lectuur, soberheid, zondagsheiliging en het bijwonen van conventikelen. Film, dansen en cafébezoek en dergelijke waren taboe.

Het piëtisme kent een zekere ambivalentie: aan de ene kant wilden piëtisten staan in het volle, concrete leven om God te dienen. Anderzijds kon hun cultuurkritische houding omslaan in wereldmijding, melancholie of geestelijke hoogmoed.

Hoewel de hoofdstromen van het piëtisme calvinistisch en luthers zijn, is recent meer oog gekomen voor parallelle bewegingen in de Rooms-Katholieke Kerk (jansenisme, quiëtisme) en het jodendom (chassidisme). Ook hebben diverse onderzoekers onderstreept dat het piëtisme niet beperkt bleef tot de zeventiende en achttiende eeuw, maar doorloopt tot het heden. Zo zijn de bevindelijk gereformeerden als moderne piëtisten te beschouwen.

In de wetenschappelijke literatuur wordt piëtisme beschouwd als een internationale en interconfessionele beweging van Europese oorsprong, met vertakkingen naar Noord-Amerika. Het Angelsaksische puritanisme wordt ertoe gerekend, evenals de Nederlandse beweging van de Nadere Reformatie.

Auteur: J.K. Karels uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: F.A. van Lieburg, Levens van Vromen. Gereformeerd piëtisme in de achttiende eeuw (Kampen 1991) ; M. Brecht u.a., Geschichte des Pietismus, vier banden (Göttingen 1993-2003) ; W. van ’t Spijker e.a., Oude schrijvers. Een kennismaking (Houten 1997) ; A. de Reuver, Verborgen omgang. Sporen van spiritualiteit in Middeleeuwen en Nadere Reformatie (Zoetermeer 2002)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!