A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Christologie

Gewijzigd op 28-08-2012 21:53 by host Gecategoriseerd als Bijbel en theologie
Afbeelding
De systematische bezinning op de fundering en betekenis van het apostolische getuigenis over Jezus van Nazareth als de Christus.

Binnen de theologie vervult de christologie een spilfunctie, want het heeft direct effect op de vraag wie God is (godsleer) en wat menselijk heil is (soteriologie of verzoeningsleer). Men kan onderscheid maken tussen de impliciete christologie van de bijbelse geschriften en meer expliciete vormen van christologie die in de loop van de geschiedenis werden ontwikkeld. In de nieuwtestamentische geschriften is het getuigenis omtrent Jezus Christus bepaald door twee momenten, namelijk opstanding en kruisdood. De betekenis van kruis en opstanding betekent echter niet dat alle christologie in deze twee momenten haar oorsprong vindt, zoals lange tijd onder invloed van R. Bultmann gesteld is. Wel konden in het licht van deze gebeurtenissen de impliciet christologische elementen in het optreden en getuigenis van Jezus zelf worden geïnterpreteerd. Door het getuigenis dat Jezus door de Vader is opgewekt uit de doden werd Jezus optreden nog belangrijker dan het daarvoor al was. Jezus wordt in het Nieuwe Testament beleden als Heer (kurios). Door zijn verhoging en zijn plaats aan de rechterzijde van de vader heeft het leven van de aardse Jezus blijvende betekenis gekregen. Het koningschap van God wordt definitief gekleurd door de relatie van God de vader tot Jezus en zijn weg.

In het Nieuwe Testament zijn dus de grondelementen aanwezig voor een hoge christologie: Jezus komt voort uit God en zijn optreden kan alleen adequaat worden begrepen als wordt erkend dat God zich in hem tegenwoordig stelt. Als de levende die naast de vader op de troon zit is Jezus Christus bepalend voor het godsbeeld van het Nieuwe Testament. Tegelijkertijd blijft Hij als de zoon van God de vader onderscheiden. Over God kan dus niet meer gesproken worden buiten Jezus Christus om. De aard van die samenhang vormt de kern van het christologische debat in heden en verleden. Onder de klassieke christologie verstaat men sinds de negentiende eeuw het denken over de persoon van Jezus Christus zoals dat met name van de derde tot en met de vijfde eeuw heeft plaatsgevonden. In verschillende elkaar opvolgende concilies zijn officiële leeruitspraken (dogma) gedaan over de verhouding van Jezus Christus tot God. De klassieke christologie kwam tot een afsluiting in de uitspraken van het concilie van Chalcedon (451), waar uitgesproken werd dat Jezus Christus wezensgelijk is met de vader naar zijn godheid, en aan de mensen gelijk naar hun menselijkheid (tweenaturenleer).

Het probleem dat in het christologische debat steeds weer aan de orde is, is hoe enerzijds kan worden vastgehouden dat Jezus een is met God de vader, en anderzijds een is met de mensen. De klassieke christologie denkt vanuit de menswording: doordat de zoon of het woord de menselijke natuur aanneemt, wordt de mens in de opstanding van Christus de onsterfelijkheid deelachtig (Athanasius). In de Latijnse kerk is de menswording vooronderstelling; de zondaar kan door deze verdiensten voor God een rechtvaardige worden. In de Reformatie ligt het accent op de functie van Jezus Christus als middelaar, die plaatsvervangend de schuld voor de zonde en opstand op zich neemt. In de moderne tijd verschuift de aandacht naar Jezus als een door goddelijk bewustzijn vervuld mens. Vanuit deze aandacht voor het bewustzijn en de gezindheid van Jezus ontwikkelde zich in de negentiende eeuw de Leben Jesu Forschung (*historische Jezus). Men streefde ernaar een biografie van Jezus te schrijven en met zuiver historische en psychologische middelen zijn identiteit op het spoor te komen. De hedendaagse discussie over christologie wordt sterk bepaald door het streven Jezus te verstaan als joodse man, die deel is van de geschiedenis en het geloof van Israël. In de relatie tussen jodendom en christendom staat de vraag centraal hoe en waar het verbond tussen God en zijn volk zijn legitieme voortzetting vindt.

In de hedendaagse westerse theologie bestaat een neiging de betekenis van Jezus voor God niet langer uit te drukken in de begripstaal van de klassieke christologie (dit in tegenstelling tot de orthodoxie en anglicaanse theologie). De vraag is of de blijvende betekenis van Jezus bestaat in een bepaalde boodschap en leefwijze (Die Sache Jesu) of onverbrekelijk verbonden is met de belijdenis dat Hij als de opgestane levend is, en samen met de vader in de geest aanbeden moet worden. In de meeste christologische ontwerpen wordt dit alternatief overstegen. Christus verschijnt in de gestalte van zijn werk én woord. Hij komt tot de mens in zijn woord, in de rechtvaardiging, in het sacrament of in het werk van de geest. De statische begrippen natuur, persoon en wezen worden in de huidige theologie vervangen door relationele begrippen die de eenheid van God met Jezus tot uitdrukking brengen in termen van wederzijdse vereenzelviging (identificatie). Jezus vereenzelvigt zijn optreden met het werk van God (koninkrijk van God). De identificatie van God met Jezus vindt zijn hoogtepunt in kruis en opstanding. In die geschiedenis van wederzijdse identificatie vindt een precisering plaats van de verhouding tussen God en Jezus. De leer van de drie-eenheid is de nadere uitleg van deze wederzijdsheid.

Het moderne streven om aan menselijkheid en historiciteit van Jezus niet tekort te doen, concentreert zich in de geest-christologie, een poging om de bijzondere aard van de persoon en het werk van Jezus uit te drukken in termen van Heilige Geest.

Auteur: C. van der Kooi uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: P.J.A.M. Schoonenberg, De Geest, het Woord en de Zoon (Kampen 1991) K. Runia, Het geheim van Jezus Christus. Het huidige debat over de christologie (Kampen 1997) C.J. den Heyer, Van Jezus naar Christendom. De ontwikkeling van tekst tot dogma (Zoetermeer 2003)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!