A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Nadere reformatie

Gewijzigd op 31-08-2012 11:49 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Stroming binnen het Nederlands piëtisme. Tegenover religieuze lauwheid en zelfs gespletenheid, streefde de beweging vroomheid in de meest omvattende zin na; namelijk beleving van de gereformeerde leer en van hieruit de praktische concretisering van de geboden Gods in het leven van alledag op alle gebieden. Thans is een begripsbepaling van Nadere reformatie gangbaar, waarin deze gezien wordt als een piëtistische en theocratische hervormingsbeweging die met behulp van reformatieprogramma’s een herstel van misvattingen en wantoestanden in kerk, maatschappij en politiek trachtte te bewerken.

Het uitgangspunt van de Nadere reformatie vormde de inwendige vroomheid, waarin thema’s als bekering(sweg), wedergeboorte, geestelijke pelgrimage, zelfonderzoek, gebeden meditatie centraal stonden. Bij deze spiritualiteit zijn vele parallellen met en zelfs invloeden vanuit de devotievan de kerkvaders en de late Middeleeuwen aantoonbaar. Het concrete heiligings- en hervormingsstreven van de Nadere reformatie is voor een aanzienlijk deel schatplichtig aan het Angelsaksische puritanisme. Het gaat dan om motieven als stringente tucht, strenge levensheiliging, strikte zondagsheiliging, methodische regulering van het religieuze leven van iedere dag, geloofsbeleving in gezinsverband, conventikel, gematigde ascese en programmering van de beoogde hervorming.

Historisch kent de Nadere reformatie een voorganger in de Franstalige hofprediker van Willem van Oranje, Jean Taffin. De Middelburgse predikant Teellinck, Willem, die als eerste een alomvattend nader-reformatorisch programschrift in 1627 het licht deed zien, mag beschouwd worden als de vader van de Nadere reformatie. Vanuit Zeeland heeft de beweging snel om zich heen gegrepen. De (inter)nationaal invloedrijke Utrechtse hoogleraar in de theologie Voetius, Gisbertus heeft gefungeerd als de spil van de Nadere reformatie. In de Domstad bleek tevens dat de theocratische aspiraties van de Nadere reformatie stukliepen op de onwil van de regenten. Twee nader-reformatorische predikanten werden in 1660 uit de stad verbannen. In 1675 trof dit lot een andere nadere reformator, de Sluise predikant Jacobus Koelman, die sindsdien door het leiden van talloze conventikels de Nadere reformatie ongewild in onderambtelijke banen heeft geleid. In de achttiende eeuw verschoof het zwaartepunt van de beweging naar Groningen en Oost-Friesland. Gewoonlijk wordt het einde van de Nadere reformatie vereenzelvigd met haar laatste vertegenwoordiger, de Kralingse predikant Groe, Theodorus van der. De Nadere reformatie stond in haar bloeitijd in de branding van het kerkelijke en culturele leven, maar heeft gaandeweg aan belang ingeboet en is in de achttiende eeuw van randverschijnsel uiteindelijk tot subcultuur geworden. Ten gevolge van haar functieverlies richtte zij haar aandacht steeds minder op de verwerkelijking van het theocratische ideaal en steeds meer op het innerlijke zielenleven. Opgekomen uit het Nederlands gereformeerd piëtisme, is zij daarin ook weer teruggevallen. Piëtistisch georiënteerde volgelingen van Coccejus, Johannes hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan deze ontwikkeling. Het is de verdienste van de Nadere reformatie dat zij de gereformeerde theologie heeft doen landen op het grondvlak van de gemeenten. Naast de prediking was de door haar ontwikkelde imposante boekenproductie een machtig middel daartoe. Haar invloed reikte verder dan de landsgrenzen. Zo heeft zij veel betekend voor het gereformeerde en in mindere mate het lutherse piëtisme in Duitsland en de gereformeerde vroomheid in Hongarije. De geest van de Nadere reformatie herleefde in de Afscheiding en is nu nog te vinden onder de bevindelijk-gereformeerden.

Auteur: W.J. op 't Hof uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: T. Brienen e.a., De Nadere Reformatie. Beschrijving van haar voornaamste vertegenwoordigers (Den Haag 1986) ; T. Brienen e.a., De Nadere Reformatie en het Gereformeerd Piëtisme (Den Haag 1989) ; T. Brienen e.a., Theologische aspecten van de Nadere Reformatie (Zoetermeer 1993) ; W.J. op ’t Hof, ‘Studie der Nadere Reformatie: verleden en toekomst’, in: Documentatieblad Nadere Reformatie, XVIII (1994), 1-50 ; C. Graafland e.a., ‘Nadere Reformatie: opnieuw een poging tot begripsbepaling’, in: Documentatieblad Nadere Reformatie, XIX (1995), 105-184

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!